İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için belirledikleri yedi şarttan vazgeçmeyeceklerini açıkladı. ABD Başkanı Donald Trump ise İran'ın anlaşma yapmak istediğini ancak Washington'ın kabul edebileceği koşulları sunmadığını söyledi.
İran, Hürmüz Boğazı için üç temel talebinde ısrarcı
Arakçi, İran'ın talepleri arasında savaşın tamamen sona erdirilmesi, deniz ablukasının kaldırılması ve ekonomik yaptırımların sonlandırılmasının bulunduğunu belirtti. Haziran ayında ABD ile varılan İslamabad Mutabakatı'nın artık geçerli olmadığını açıklayan İranlı Bakan, Washington yönetiminin önceki anlaşmanın hükümlerini ihlal ettiğini savundu.
Nükleer program konusunda da anlaşmazlık devam ediyor. İran, zenginleştirilmiş uranyum stoklarının ülke dışına çıkarılmasını kabul etmiyor. Buna karşılık nükleer materyallerin kullanımına ilişkin ulusal çıkarlarını koruyacak bir çözüm üzerinde görüşülebileceğini belirtiyor.
Arabulucular üzerinden mesaj alışverişi sürerken Katar da taraflar arasındaki anlaşmazlıkları azaltmak için diplomatik girişimlerde bulunuyor. Ancak İran, müzakerelerin yeniden ilerlemesi için Trump yönetiminden açık bir anlaşma taahhüdü istiyor.
Petrol ve doğal gaz fiyatları için anlaşma neden önemli?
Hürmüz Boğazı'ndaki kısıtlamaların devam etmesi, küresel enerji piyasalarında arz endişelerinin tamamen ortadan kalkmasını engelliyor. ABD ile İran arasında uzlaşma sağlanması halinde petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz sevkiyatının normale dönmesi, enerji fiyatlarındaki savaş kaynaklı risk primini azaltabilir.
Buna karşılık görüşmelerin sonuçsuz kalması veya yeni askeri operasyonların başlaması, petrol ve doğal gaz fiyatlarında yeniden sert yükselişlere neden olabilir. Bu durum enerji ithalatçısı ülkelerde enflasyon baskısını artırırken havacılık, ulaştırma ve petrokimya şirketlerinin maliyetlerini de yükseltebilir.
Borsa İstanbul açısından özellikle Türk Hava Yolları (THYAO), Pegasus (PGSUS), Tüpraş (TUPRS) ve Petkim (PETKM) gibi şirketler enerji fiyatlarındaki değişimlerden farklı şekillerde etkilenebilir. Havacılık şirketleri için yüksek petrol fiyatları yakıt giderlerini artırırken Tüpraş'ta rafineri marjları, Petkim'de ise hammadde maliyetleri belirleyici oluyor. Dolayısıyla Hürmüz Boğazı'na ilişkin olası bir anlaşmanın borsadaki etkisi bütün enerji bağlantılı şirketlerde aynı yönde olmayabilir.
