Krizin başlangıcında Pusula Portföy, bazı yatırım fonlarında yatırımcılara yapılması gereken geri ödemeleri gerçekleştiremediğini duyurdu. Açıklamanın ardından satışlar hızlandı ve BIST 100, 16 Eylül'de yüzde 5,54 düştü. Borsa İstanbul aynı gün devre kesici uyguladı. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ise yedi portföy yönetim şirketine ait 131 fonun tasfiyesine karar verdi.
Faiz indirimi bile borsadaki düşüşü durduramadı
BIST 100 endeksi eylül ayını yüzde 16,65 kayıpla kapattı. Ekim ayında da satışlar devam etti. MSCI'ın 16 Ekim'de Türkiye'ye ilişkin bazı endeks değişikliklerini dondurması piyasadaki belirsizliği artırdı. Merkez Bankasının 22 Ekim'de politika faizini yüzde 36'ya indirmesi de satışları durdurmaya yetmedi.
30 Ekim kapanışında BIST 100 endeksi 10.759 puana geriledi. Borsadaki şirketlerin toplam piyasa değeri, kriz öncesindeki 20,03 trilyon TL seviyesinden 13,63 trilyon TL'ye düştü. Yalnızca ekim ayında yaşanan değer kaybı 2,78 trilyon TL oldu.
135 hissede kayıp yüzde 50'yi aştı
15 Eylül'den bu yana 135 şirketin hissesi yüzde 50'den fazla değer kaybetti. Bu şirketlerin 32'sinde düşüş yüzde 80'i, 16'sında ise yüzde 90'ı geçti. Tera Yatırım Teknoloji Holding (#TEHOL) yüzde 96,47 ve Bigen Enerji (#BIGEN) yüzde 96,32 geriledi.
Ekim ayında işlem gören 628 hisseden yalnızca 68'i yükselişle kapanış yaptı. BIST 30 endeksinde ise ASELSAN (#ASELS) yüzde 3,12 ve Garanti BBVA (#GARAN) yüzde 1,87 yükselerek ayı pozitif tamamlayan iki şirket oldu.
Satışlar büyük şirketleri de etkiledi. Gübretaş (#GUBRF) yüzde 38,57, Tofaş (#TOASO) yüzde 19,39, Migros (#MGROS) yüzde 18,04, BİM (#BIMAS) yüzde 16,97 ve Türk Hava Yolları (#THYAO) yüzde 14,49 değer kaybetti.
Yabancı yatırımcıların portföyü de küçüldü
Yabancı yatırımcıların hisse senedi portföyünün değeri beş haftada 8,43 milyar dolar azaldı. Aynı dönemde yabancıların net hisse satışı 278 milyon dolara ulaştı. Portföy değerindeki azalmanın tamamı satışlardan kaynaklanmadı; hisse fiyatlarındaki sert düşüş de bu rakamı büyüttü.
Fon krizinin etkisi başlangıçta işlem hacmi düşük ve fon portföylerinde yoğunlaşan hisselerde görülse de daha sonra piyasanın geneline yayıldı. Ancak borsadaki kayıpların tamamını fon tasfiyelerine bağlamak doğru değil. Yüksek faizler, petrol fiyatlarındaki artış ve küresel piyasalardaki gelişmeler de hisse fiyatlarını olumsuz etkiledi.
Borsa İstanbul açısından en büyük sorun artık yalnızca fonların tasfiyesi değil, yatırımcı güveninin yeniden sağlanması. Fonlardan çıkışların azalması ve piyasadaki likiditenin toparlanması, hisse fiyatlarında kalıcı bir iyileşmenin önünü açabilir.